Poliester to syntetyczny materiał powstający z politereftalanu etylenu, czyli PET. Charakteryzuje się dużą sprężystością, odpornością na gniecenie i szybkim schnięciem. Sprawdź, jak powstaje ten materiał i gdzie sprawdza się najlepiej.
Czym jest poliester i jak powstaje?
Poliester to materiał syntetyczny, co oznacza, że nie występuje naturalnie w przyrodzie. Należy do grupy polimerów z wiązaniami estrowymi, a jego najbardziej znana forma to politereftalan etylenu (PET). Z tego samego tworzywa produkuje się między innymi butelki, folie oraz opakowania.
W przemyśle odzieżowym poliester pojawił się po raz pierwszy w latach 40. XX wieku. Patent na ten materiał uzyskali brytyjscy chemicy James Tennant Dickson i John Rex Whinfield w 1941 roku. Największą popularność zdobył dwie–trzy dekady później, gdy doceniono, że ubrania z niego wykonane długo wyglądają schludnie i nie wymagają prasowania.
Produkcja włókna poliestrowego rozpoczyna się od polimeryzacji PET. Granulat tworzywa topi się najczęściej w temperaturze 250–260°C, a następnie przeciska przez dysze przędzalnicze. Stopione włókna są rozciągane, co poprawia ich wytrzymałość, a na końcu mogą być teksturowane lub cięte.
W uproszczeniu proces wygląda następująco:
- polimeryzacja PET i wytworzenie granulatu,
- topienie granulatu w temperaturze około 250–260°C,
- przeciskanie stopionego materiału przez dysze przędzalnicze,
- rozciąganie włókien w celu zwiększenia wytrzymałości,
- teksturowanie lub cięcie włókien do konkretnych zastosowań.
Jakie właściwości ma poliester?
Poliester wyróżnia się przede wszystkim dużą sprężystością. Po zgnieceniu szybko wraca do pierwotnego kształtu, dlatego odzież z jego dodatkiem nie wymaga częstego prasowania. Materiał ten dobrze znosi także tarcie, rozciąganie i częste pranie, a przy tym nie traci formy.
Ważną cechą jest niska chłonność wilgoci. Włókna poliestrowe wchłaniają zwykle poniżej 1% wody w stosunku do swojej masy. Dzięki temu tkanina bardzo szybko schnie, a wiele zabrudzeń nie wnika głęboko w jej strukturę. Z tego powodu plamy z soku, wina czy kawy łatwiej usunąć niż z materiałów silnie chłonnych.
Jednocześnie poliester ma też ograniczenia. Jego niska higroskopijność sprawia, że gorzej odprowadza pot i słabiej przepuszcza powietrze niż bawełna czy wiskoza. W upalne dni ubrania w 100% z poliestru mogą być mniej komfortowe, zwłaszcza dla osób, które intensywnie się pocą lub mają skórę skłonną do podrażnień.
Poliester wchłania zwykle poniżej 1% wody w stosunku do swojej masy, dlatego bardzo szybko schnie i jest odporny na wiele plam.
Czy poliester jest elastyczny?
Sam poliester jest sprężysty, ale nie rozciąga się tak dobrze jak elastan. Dopiero połączenie go z elastanem daje tkaninę o wyraźnie większej elastyczności. W odzieży codziennej dodatek elastanu wynosi zwykle od 2% do 5%, a w odzieży sportowej często od 5% do 15%. Dzięki temu ubrania lepiej dopasowują się do sylwetki i nie krępują ruchów.
Czy poliester oddycha?
Klasyczny poliester nie przepuszcza powietrza tak dobrze jak włókna naturalne. W nowszych tkaninach technicznych stosuje się jednak mikropory oraz wykończenia wspierające transport wilgoci. Dzięki temu odzież sportowa z poliestru może jednocześnie chronić przed przegrzaniem i szybko odprowadzać pot na zewnątrz.
Zalety i ograniczenia w codziennym użytkowaniu
Do największych zalet poliestru należy odporność na gniecenie, szybkie schnięcie oraz stabilność koloru. Barwniki stosowane do tego tworzywa wiążą się z włóknem trwale, dlatego ubrania nie blakną nawet po wielu praniach. Do tego materiał jest wytrzymały i stosunkowo niedrogi w produkcji.
Z drugiej strony tkanina ta nie jest biodegradowalna, a jej wytwarzanie wiąże się z użyciem ropy naftowej i emisją dwutlenku węgla. U niektórych osób poliester może też nasilać uczucie przegrzania, gdyż słabiej chłonie wilgoć. Dlatego w letnich stylizacjach lepiej sprawdzają się mieszanki z bawełną, lnem lub wiskozą.
Poliester a bawełna i poliamid – jakie są różnice?
Poliester bywa mylony z poliamidem, choć są to dwa różne włókna syntetyczne. Poliamid powstaje z kaprolaktamu i jest bardziej rozciągliwy, a także nieco lepiej chłonie wilgoć. Zwykle dodaje się go w mniejszych ilościach, aby poprawić sprężystość materiału.
Bawełna to włókno naturalne pochodzenia roślinnego. Jest przewiewna, higroskopijna i przyjazna dla wrażliwej skóry, ale gniecie się szybciej i dłużej schnie. Poliester natomiast zapewnia większą odporność na zagniecenia oraz szybsze schnięcie, jednak bywa mniej oddychający.
| Cecha | Poliester | Bawełna | Poliamid |
| Pochodzenie | syntetyczne | naturalne roślinne | syntetyczne |
| Chłonność wilgoci | bardzo niska, poniżej 1% | wysoka | nieco wyższa niż poliester |
| Skłonność do gniecenia | niska | wysoka | niska |
| Szybkość schnięcia | bardzo wysoka | niska | wysoka |
| Biodegradowalność | brak | tak | brak |
Wybór między tymi materiałami zależy od przeznaczenia. Odzież sportowa i wierzchnia korzysta z niskiej chłonności oraz wytrzymałości poliestru, natomiast bielizna i ubrania letnie częściej powstają z bawełny lub jej mieszanek. Coraz częściej wykorzystuje się także poliester z recyklingu, który pochodzi z przetworzonych butelek PET i zachowuje podobne parametry użytkowe.
Gdzie poliester sprawdza się najlepiej?
Poliester ma bardzo szerokie zastosowanie, co sprawia, że trudno go pominąć we współczesnym przemyśle tekstylnym. Z tkanin poliestrowych szyje się odzież sportową, treningową, outdoorową, a także elementy garderoby codziennej i eleganckiej.
Odzież sportowa i outdoorowa
W odzieży treningowej poliester doceniany jest za szybkie schnięcie i odprowadzanie wilgoci. Koszulki do biegania, legginsy, bluzy treningowe czy kurtki przeciwdeszczowe często zawierają ten materiał w całości lub w mieszance z elastanem. Warto podkreślić, że tkaniny z impregnacją DWR lub powłoką PU dodatkowo ograniczają nasiąkanie wodą.
Również softshelle i kurtki narciarskie korzystają z niskiej chłonności włókien. Dzięki temu wilgoć z zewnątrz nie wnika szybko do środka, a ubranie pozostaje lżejsze i szybciej schnie. W tej grupie istotna jest też odporność na ścieranie i zachowanie koloru po częstym praniu.
Tekstylia domowe i przemysłowe
Poliester sprawdza się także w zasłonach, obrusach, pokrowcach i tkaninach obiciowych. W domu liczy się przede wszystkim łatwa pielęgnacja oraz ograniczona skłonność do gniecenia. W przemyśle z poliestru powstają geotekstylia, filtry, taśmy, laminaty, tapicerki samochodowe, pasy bezpieczeństwa i materiały izolacyjne.
Jak prać i pielęgnować tkaniny poliestrowe?
Pielęgnacja poliestru jest prosta i nie wymaga specjalnych zabiegów. Wystarczy prać go w temperaturze 30–40°C, najlepiej na programie do tkanin syntetycznych. Materiał ten dobrze znosi wirowanie, a po wyjęciu z pralki zwykle szybko odzyskuje swój kształt.
Prasowanie poliestru zazwyczaj nie jest konieczne. Jeżeli jednak pojawią się zagniecenia, prasowanie należy prowadzić w niskiej temperaturze, ponieważ włókna są wrażliwe na wysokie ciepło. Trwałość koloru sprawia, że ubrania można prać wielokrotnie bez obawy o szybkie blaknięcie.
Ubrania z poliestru najlepiej prać w temperaturze 30–40°C, a prasować tylko w niskiej temperaturze.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest poliester?
To syntetyczne włókno z grupy polimerów, najczęściej występujące jako politereftalan etylenu (PET), używane też do butelek i folii.
Jak powstaje włókno poliestrowe?
Proces zaczyna się od polimeryzacji PET, potem granulat topi się w ~250–260°C i wyciska przez dysze, po czym włókna są rozciągane i formowane do użytku.
Jakie są główne właściwości poliestru?
Ma dużą sprężystość, dobrze znosi pranie i tarcie oraz szybko schnie, a barwniki trwale wiążą się z włóknem.
Czy poliester dobrze chłonie wilgoć?
Nie — włókna zwykle wchłaniają poniżej 1% swojej masy, dlatego tkaniny schną bardzo szybko i plamy są mniej trwałe.
Czy poliester jest elastyczny i czy warto dodawać elastan?
Sam poliester jest sprężysty, ale słabiej się rozciąga; dodatek elastanu (zwykle 2–15%) znacząco zwiększa elastyczność ubrań.
Czy poliester „oddycha” i nadaje się na odzież sportową?
Tradycyjny poliester przepuszcza powietrze gorzej niż naturalne włókna, ale nowoczesne tkaniny z mikroporami i wykończeniami dobrze odprowadzają wilgoć, więc sprawdzają się w odzieży sportowej.
Jak poliester wypada w porównaniu z bawełną i poliamidem?
W porównaniu z bawełną jest mniej chłonny i mniej przewiewny, za to mniej się gniecie i szybciej schnie; poliamid natomiast jest bardziej rozciągliwy i chłonny niż poliester.
Gdzie najczęściej wykorzystuje się poliester?
Stosuje się go w odzieży sportowej, outdoorowej, codziennej i eleganckiej oraz w tekstyliach domowych i produktach przemysłowych jak tapicerki czy geotekstylia.
Jak prać i pielęgnować ubrania z poliestru?
Prać w temperaturze 30–40°C na programie do syntetyków; prasowanie zwykle nie jest potrzebne, a jeśli, to w niskiej temperaturze.
Czy poliester jest przyjazny dla środowiska?
Klasyczny poliester nie ulega biodegradacji i powstaje z surowców petrochemicznych przy emisji CO2, choć istnieje też poliester z recyklingu z przetworzonych butelek PET.
